Aruba
| Aruba | |||
|
|||
|
|
|||
| Basisgegevens | |||
| Officiële landstaal: | Nederlands en Papiamento | ||
| Hoofdstad: | Oranjestad | ||
| Regeringsvorm: | Land van het Koninkrijk der Nederlanden | ||
| Religie: | Katholiek 82%, Protestant 8% | ||
| Oppervlakte: | 180 km² [1] (-% water) | ||
| Inwoners: | 90.508 (2000[2]) 101.541 (2008[3]) (564,1/km² (2008)) |
||
| Overige | |||
| Volkslied: | Aruba Dushi Tera | ||
| Munteenheid: | Arubaanse florin (AWG) |
||
| UTC: | -4 | ||
| Nationale feestdag: | 18 maart Dia di Himno y Bandera | ||
| Web | Code | Tel. | .aw | ABW | 297 | ||
| Voorgaande staten | |||
← .svg.htm){kind=small} |
1986 | ||
| Topografie | |||
 |
|||
|
|||
Aruba is een eilandnatie in de Caraïbische Zee, behorend tot het Koninkrijk der Nederlanden en gelegen op 23 kilometer ten noorden van het schiereiland Paraguaná van de Venezolaanse deelstaat Falcón. Het behoort tot de ABC-eilanden van de Kleine Antillen. Aruba heeft een bevolking van 101.541 (2008) inwoners en een oppervlakte van 180 km². Het eiland is vrij droog met weinig van de weelderige tropische vegetatie die in de Caraïben zo gebruikelijk is.
Inhoud |
Geschiedenis
Aruba werd ontdekt in 1499 door Alonso de Ojeda, Amerigo Vespucci en Juan de la Cosa. Het eiland werd samen met Bonaire en Curaçao door de Spaanse Koning aan Juan de Ampies in eigendom gegeven en werden ook de "Islas de Los Gigantes" genoemd. Een bekend werk dat de hele geschiedenis vertelt van het begin van de Spaanse conquista en kolonisatie is de "Elegias de varones ilustres de Indias", geschreven door Juan de Castellanos.
In de 19e eeuw verbleef generaal Francisco de Miranda enkele weken op Aruba met een groep van ongeveer 300 vrijheidsstrijders. Op 19 augustus 1806 verspreidde hij een proclamatie onder de bewoners van Aruba [4].
Aruba was tussen 1807 en 1816 in de handen van de Engelsen. In 1824 werd goud ontdekt, dit werd tot 1916 door een Engelse maatschappij gewonnen. Bij de totstandkoming in 1865 van het nieuwe Regeringsreglement werd door de minister van Koloniën geconstateerd dat de enige band tussen de eilanden de onderhorigheid aan de Nederlandse Staat was.
In 1879 begon men met een fosfaatwinningsmaatschappij op Aruba bij de Sero Colorado. De ondergrondse tunnels zijn tegenwoordig nog aanwezig.
In 1907 ontstaat een fel protest van de Arubaanse handel tegen de stiefmoederlijke behandeling van Aruba. In 1933 biedt de Raad van Politie van Aruba een petitie aan aan de Koningin voor een meer losse, zelfstandige status, ongetwijfeld geïnspireerd door de Statute of Westminster van de Britse commonwealth van 1931.
In 1947 wordt er door het het Arubaanse Volk een petitie opgesteld voor "separacion", "verlaating" (secessierecht) en grootse volksdemonstratie voor volkomen zelfstandigheid, volkomen onafhankelijkheid vastgelegd in Aruba’s eerste “STAATSREGLEMENT” volgens de wens van het Arubaanse volk: Aruba als volkomen autonoom staat/land, lid van het Koninkrijk, rechtstreeks onder de Kroon. Actief kiesrecht hebben de op Aruba geboren Nederlanders en die Nederlanders die elders geboren ten minste 10 achtereenvolgende jaren op Aruba woonachtig zijn. (Dus al sinds 1947 werd hier duidelijk gedefinieerd wie als Arubaan beschouwd kon worden)
15 maart 1952: vaststelling van een definitie van het Arubaans burgerschap, nadat een definitie hiervan al in 1947 was vastgelegd. Deze keer in een motie van de Eilandsraad van Aruba: voor een kiesstelsel, waarbij de op Aruba geborenen en hun kinderen, waar ook geboren, mits Nederlanders, in de volksvertegenwoordiging een meerderheid hebben. Dit voorstel wordt aangenomen met 16 stemmen vóór en 5 stemmen tegen.
1972: Gedurende de Conferentie in Suriname: de heer Yarzagaray: “Wij zullen wel een oplossing vinden, maar Aruba zal nooit een tweederangs nationaliteit accepteren!”. Terug op Aruba begon de MEP op planmatige wijze het Arubaanse volk op Aruba's onafhankelijkheid voor te bereiden. Men ging hiervoor naar de Verenigde Naties en naar de buurlanden om steun voor het voorbereiden van een referendum. Aruba kreeg onder andere steun van Venezuela, Panama en Costa Rica en men reisde ook naar Londen voor de steun van de "Socialist International", waarvan de MEP later lid werd.
1976: Voor het eerst werd een datum voor Aruba’s onafhankelijkheid vastgelegd voor 1981, en 18 maart werd Dag van Aruba’s Vlag en Volkslied, als twee symbolen van Aruba’s soevereiniteit en onafhankelijkheid.
In april 1978, met de ondertekening van het “Protocol van W’stad” werden Aruba’s Zelfbeschikkingsrecht en Onafhankelijkheid en ook van de andere eilanden officieel erkend. Dit leidde tot de RTC in 1981, waar Aruba in een eindnota haar datum voor onafhankelijkheid nu verlegde naar het jaar 1991.
1983: Aruba's De-Kolonisatie Accoord: Aruba ging met de al vastgelegde datum in 1981 voor haar onafhankelijkheid voor 1991, naar de RTC in 1983, en zo kreeg Aruba eindelijk de “Status Aparte” vastgelegd voor 1 januari 1986: tegelijk met de datum voor een nieuwe rechtsorde voor een gemenebest sui-generis, voor een nieuwe, moderne Koninkrijk vastgelegd voor: 1 januari, 1996.
De grondwet van Aruba werd op 9 augustus 1985 unaniem aangenomen. Op 12 December wordt het zeegebied in een Rijkswet vastgelegd. (Staatsblad van het Koninkrijk der Nederlanden 1985, Nr.665; Rijkswet Staatsblad 1985, Nr.664).
Op 1 januari 1986 werd Aruba afgescheiden van de overige Nederlandse Antillen en werd het een volkomen zelfstandig en autonoom land binnen het Koninkrijk der Nederlanden (status aparte): Aruba verkreeg net als Nederland en de Nederlandse Antillen de hoedanigheid van volwaardig land binnen het Koninkrijk.
Uitgaande van het recht op zelfbeschikking van elk der eilanden, aanvaardde men het besluit van Aruba om gebruik te maken van zijn zelfbeschikkingsrecht door definitief te kiezen voor de onafhankelijkheid. Nederland zou voor het verkrijgen van Aruba’s volkenrechtelijke erkenning alle steun verlenen. In 1991 hebben Nederlandse en Arubaanse politici echter alsnog afgezien van de stap naar volledige onafhankelijkheid.
Demografie
Bevolking
De bevolking van Aruba stamt af van de oorspronkelijke Indiaanse bewoners, Europeanen (voornamelijk Nederlanders), Afrikaanse slaven en in mindere mate Sefardische Joden. De oorspronkelijke inwoners behoorden tot de Zuid-Amerikaanse stam van de Arawakken. Men vermoedt dat deze van het vaste land in het verleden zijn overgestoken. Archeologische resten van botten en gebruiksvoorwerpen geven een sterke verwantschap aan tussen de Arawakken van Zuid-Amerika en de inwoners van Aruba. Nadat de meeste indianen uit Aruba naar Santo Domingo[bron?] werden gebracht om als slaven in de mijnen te werken, werd Aruba in opdracht van de Spaanse koning door Juan de Ampíes herbevolkt. In de tweede helft van de zeventiende eeuw schrijft A.O. Exquemelin dat de W.I.C. op Aruba een sergeant en vijftien soldaten gestationeerd hadden en dat het eiland bewoond was door indianen die Spaans spraken. Ongetwijfeld bestond de bevolkingen van alle drie de eilanden; Curaçao, Aruba en Bonaire in die jaren merendeel uit indianen en gestationeerde soldaten van de Nederlandse West Indische Compagnie, en de basis van de taal 'Papiamento' werd al toen gelegd voor het begin van de bloei van de Afrikaanse slavenhandel.
In 1806 bestond volgens Commandeur Van den Broek meer dan de helft van de gezinshoofden van Aruba uit Indiaanse gezinshoofden. De bevolkingsdichtheid op Aruba is nu vrij hoog, ca. 581 inwoners per km². De huidige bevolking van Aruba bestaat naast Arubanen uit veertig andere nationaliteiten. De Arubanen vormen ongeveer 80 procent van de bevolking. De grootste groep overige inwoners van Aruba bestaat uit Nederlanders met tien procent. De rest wordt gevormd door enkele andere Europeanen en een groot aantal Zuid-Amerikanen.
Taal
De officiële talen zijn Nederlands en Papiaments (dit is een Creoolse taal gebaseerd op Portugees met sterke invloeden van het Spaans, Engels, Nederlands en Afrikaanse talen). Op Aruba wordt een eigen spelling van het Papiaments gebruikt, die afwijkt van de spelling die Curaçao en Bonaire hanteren.
Het oudste officiële document geschreven op Aruba in het Papiamento is van 1803. Alle kranten op Aruba zijn in de Papiamentse taal en alle vergaderingen van het Parlement van Aruba worden in het Papiaments gehouden. Om werkelijk goed op de hoogte te kunnen zijn van de politiek moet men Papiaments goed kunnen verstaan.
Bij de volkstelling van 2000 was de meest gesproken thuistaal voor 69,4% van de bevolking Papiaments, voor 13,2% Spaans, voor 8,1% Engels en voor 6,1% Nederlands.
Geografie
Steden/plaatsen
De hoofdstad van Aruba is Oranjestad.
Andere plaatsen zijn onder andere:
- Angochi
- Seroe Colorado
- Lago Heights
- Sint Nicolaas
- Brazil
- Savaneta
- Barcadera
- Simeon Antonio
- Dakota
- Santa Cruz
- Paradera
- Tanki Leendert
- Noord
- Madiki
- Companashi
- Ponton
- Kudawecha
- Yaburibari
- Urataca
- Shabiruri
- Yucuri
- Matividiri
- Siribana
- Camacuri
- Cashero
- Daimari
Bezienswaardigheden
Een bekende attractie was de Natural Bridge, de langste natuurlijke brug in de Caraïben. Op 2 september 2005 is deze ingestort, ongetwijfeld door de lange eroderende werking van zeewater en wind. Een kleinere natuurlijke brug is overigens nog altijd aanwezig naast de resten van de ingestorte brug.
Naast de Natural Bridge is er ook nog een ander natuurlijk ontstane bezienswaardigheid, de Natural Pool. Langs de rotsige noordkust van het eiland bevind zich een, door rotsen afgeschermd, geïsoleerd stukje oceaan met een doorsnee en diepte van enkele meters. Doordat de ruwe zee ten noorden van het eiland hoge golven teweegbrengt die stukslaan tegen de rotsen, wordt de Natural Pool gevuld met water, flora en fauna direct vanuit de oceaan. De lokale bevolking beweert dat er van tijd tot tijd kleine haaien gevangen worden in de Natural Pool.
De Altovista chapel nabij Noord is een andere bezienswaardigheid. Het is een klein kerkje midden in rotsachtig onbewoond gebied met uitzicht op de ruige zee aan de noordkant van Aruba.
De Hooiberg is een opvallende berg (165 meter) in het midden van Aruba. Het is een kegelvormige berg met op de top diverse zendmasten. De Hooiberg is bijna vanaf het hele eiland zichtbaar, en is een opvallende verschijning doordat de berg eenzaam boven een vlakte uitsteekt. De hoogste berg is de Jamanota (188 meter).
Nationaal Park Arikok is een park wat een aanzienlijk deel van het eiland beslaat. Het park bestaat uit een ruig bergachtig landschap met veel stenen en cactussen. Het park is vrij toegankelijk met een auto, een terreinwagen is wel sterk aanbevolen.
Klimaat
Op Aruba heerst een tropisch klimaat met middagtemperaturen van gemiddeld 29 graden in december tot 32 graden in juli en augustus. De gemiddelde jaarlijkse neerslag is rond de 600 mm, maar grote afwijkingen van deze hoeveelheid zijn mogelijk. In sommige jaren valt er meer dan 1000 mm, terwijl er in andere jaren nauwelijks een druppel regen valt. Het regenseizoen is in oktober, november en december. Tijdens dit seizoen valt de regen vooral in de nacht en in de ochtend; in de middag en avond is het meestal zonnig en droog.
Aruba ligt niet buiten de orkaangordel, maar het eiland wordt slechts zeer zelden daadwerkelijk getroffen door een orkaan. Het komt zo nu en dan voor dat een orkaan vrij dicht langs het eiland trekt, waardoor een uitloper ervan voor harde wind en stevige regen- en onweersbuien zorgt.
Landschap
Aruba heeft een dor en rotsachtig landschap met veel cactussen en de karakteristieke divi-diviboom.
Het westen van het eiland is relatief vlak. Dat deel van het eiland is ook zeer dicht bevolkt. In het oosten van het eiland, waar het Nationaal Park Arikok is, is het heuvelachtiger. Het hoogste punt van het eiland is de Jamanota.
In en kort na het regenseizoen is de natuur wat groener.
Er is rondom Aruba veel koraalrif waardoor het een aantrekkelijk gebied is om te duiken. Er is ook een aantal scheepswrakken dat voor duikers interessant is.
Cultuur
Evenementen
- carnaval
- Viering San Juan
- Viering Sinterklaas Dag
Economie
Aruba is een welvarend land. De werkloosheid is laag en het inkomen per hoofd van de bevolking is een van de hoogste in het Caraïbisch gebied (ca. US$ 24.087). Sinds 2001 kent Aruba een algemene ziektekostenverzekering (AZV) voor de gehele bevolking.
Tot het midden van de jaren 1980 was de belangrijkste industrie van Aruba olieraffinage. Toen werd de raffinaderij gesloten en verschoof de economie van het eiland naar toerisme. Aruba verwelkomt tegenwoordig zo'n 1.235.673 (2007) gasten per jaar, waarvan driekwart Amerikanen. Het toerisme richt zich voornamelijk op de stranden en de zee.
De munteenheid is de Arubaanse florin. Die is gerelateerd aan de koers van de dollar (vaste wisselkoers: 1 Amerikaanse dollar = 1,75 florin). In de praktijk kan er ook met dollars worden betaald.
Jaarlijks geeft Nederland ontwikkelingshulp aan Aruba. Deze hulp wordt met name ingezet voor rechtshandhaving, het onderwijs, de bestuurlijke ontwikkeling, gezondheidszorg en duurzame economische ontwikkeling. Deze hulp zal op verzoek van Aruba in 2009 stoppen.
Aruba beschikt daarnaast over een drietal "vrijhandelszones", zones waar in- en uitvoer en dienstenverkeer onbelast plaatsvindt.
Toerisme
Aruba heeft een grote en goed ontwikkelde toeristenindustrie. Er zijn vele luxe en minder luxe hotels, voornamelijk geconcentreerd langs de stranden aan de westkust. De bekendste stranden zijn Palm Beach en Eagle Beach. Aan Palm Beach liggen de luxe op Amerikaanse toeristen gerichte hotels. Dit gebied wordt ook wel de "Highrise-area" genoemd, vanwege het feit dat de meeste hotels gevestigd zijn in (voor Arubaanse begrippen) hoogbouw. Eagle Beach, op korte afstand van Palm Beach richting Oranjestad, biedt hotels op een wat kleinere en intiemere schaal in laagbouw-huisvesting, vandaar de naam "lowrise-area".
Oranjestad is ook een belangrijke plaats in de toeristenindustrie. Hier bevindt zich de haven voor de vele cruiseschepen die Aruba aandoen. De cruiseindustrie is een zeer belangrijke pijler van het toerisme op Aruba, omdat een groot deel van alle toeristen het eiland bezoekt tijdens een cruise. De laatste jaren ligt dit aantal rond de 550.000 passagiers per jaar. In Oranjestad zijn verder nog een aantal luxe hotels, een aantal luxe winkelcentra, diverse op toerisme gerichte winkelstraten waaronder de "Mainstreet" en horecafaciliteiten te vinden.
Ook op andere plekken op het eiland is de nodige toeristenaccommodatie te vinden, onder meer in (particuliere) appartementencomplexen. Ook zijn er elders op het eiland nog diverse aantrekkelijke stranden. Voorbeelden zijn Rodgers Beach en Baby Beach, beide bij San Nicolas.
Nationale feestdag
18 maart is de nationale feestdag van Aruba, de Dag van de Vlag en het Volkslied. Op 18 maart 1948 werd door een petitie de eerste aanzet gedaan tot Arubaanse zelfstandigheid. In 1976 werd deze dag voor het eerst gevierd en werden ook het volkslied (Aruba Dushi Tera) en de vlag officieel aanvaard.
Fauna
Omdat Aruba op het Zuid-Amerikaanse continentaal plat ligt, lijkt de fauna sterk op die van het nabijgelegen Venezuela. Op het eiland komen twaalf zoogdieren voor, waaronder drie geïntroduceerde knaagdieren (bruine rat, zwarte rat en huismuis), een inheems knaagdier (Calomys hummelincki), een haasachtige (het Floridakonijn, Sylvilagus floridanus) en zeven vleermuizen (Peropteryx trinitatis, de kleine kaalrugvleermuis (Pteronotus davyi), Mormoops megalophylla, Glossophaga longirostris, Leptonycteris curasoae, Natalus tumidirostris en Molossus molossus). De meest bekende dieren zijn de yuwana (leguaan), de dori (kikker), de shoco (uil), de cascabel (Arubaanse ratelslang), de chuchubi (spotlijster), de trupiaal, de barica geel (suikerdiefje) en de blenchi (kolibrie).
Politiek
Het staatshoofd is constitutioneel de Nederlandse Koning die de gouverneur van Aruba aanwijst om hem te vertegenwoordigen. De gouverneur is aangewezen voor een termijn van zes jaar. De gouverneur op zijn beurt benoemt de ministers. De werkelijke politieke macht ligt bij het parlement en de Raad van Ministers ofwel het kabinet. Het parlement van Aruba bestaat uit één kamer, de Staten met 21 leden die door de burgers voor vier jaar worden gekozen. De uitvoerende macht ligt bij de Raad van Ministers, die geleid wordt door een minister-president. Gouverneur en Raad van Ministers vormen samen de regering. De regering zetelt in Oranjestad. De volksvertegenwoordiging heeft het recht van amendement, van enquête en van interpellatie. Zij heeft eveneens het recht van initiatief. De landsbegroting dient door haar te worden goedgekeurd.
Momenteel (2008) is het staatshoofd Koningin Beatrix, de gouverneur Fredis Refunjol en de minister-president Nelson Oduber (MEP). Bij de parlementsverkiezingen op 23 september 2005 behaalde de zittende partij MEP opnieuw de absolute meerderheid met 11 van de 21 zetels. De AVP behaalde 8 van de 21 zetels. En de RED en MPA behaalden elk 1 zetel. [5]
De gouverneur waakt over het algemeen belang van het Koninkrijk en ziet erop toe dat door wetgevings- en bestuursorganen op Aruba geen beslissingen worden genomen die de eenheid van het Koninkrijk kunnen schaden of die in strijd zijn met de bepalingen van het Koninkrijksstatuut of met een internationale regeling. De uitvoerende macht berust bij de gouverneur in samenwerking met de Raad van Ministers. De gouverneur wordt hierin bijgestaan door een Raad van Advies, die uit ten minste vijf door hem benoemde leden bestaat en die over alle ontwerpen van landsverordeningen, rijkswetten, landsbesluiten houdende algemene maatregelen en dergelijke, advies uitbrengt.
Binnen de Europese Unie heeft Aruba de status van landen en gebieden overzee (LGO). Er bestaat een kans dat gelijktijdig met de staatkundige hervorming van de Nederlandse Antillen de status gewijzigd zal worden in die van een ultraperifere regio. Naar alle waarschijnlijkheid zal dan ook de euro ingevoerd moeten worden. Maar eerst moet dit via een referendum besloten worden.
Zie ook: Staatkundige hervormingen binnen het Koninkrijk der Nederlanden
Verkeer en vervoer
Bij Oranjestad is het Koningin Beatrix International Airport. Er zijn vanaf dit vliegveld dagelijkse verbindingen met Curaçao en Bonaire, met diverse steden in de VS, Zuid-Amerika en met Amsterdam. Er is een speciale terminal voor passagiers die van en naar de VS vliegen.
Een netwerk van autobussen van het openbaar vervoersbedrijf Arubus bestrijkt een groot deel van het eiland. Daarnaast rijden er vele particuliere minibusjes rond die passagiers oppikken langs de weg. De wegen op Aruba zijn in het algemeen van matige kwaliteit. Een groot deel van de 7 hoofdwegen is geasfalteerd. In de meer afgelegen gebieden (zowel bewoond als onbewoond) zijn de meeste wegen onverhard.
Zie ook
Externe links
- Aruba Tourism Authority website
- Officele Aruba forum (Engels en Nederlandstalig)
- Het Arubahuis: website van de gevolmachtigde minister van Aruba in Nederland
- Historia di Aruba (en, nl en papiamento)
| Bronnen, noten en/of referenties: |
|
| Koninkrijk der Nederlanden |  |
|||||
|---|---|---|---|---|---|---|
|
| Landen in Noord-Amerika |
|---|
|
Antigua en Barbuda · Bahama's · Barbados · Belize · Canada · Costa Rica · Cuba · Dominica · Dominicaanse Republiek · El Salvador · Grenada · Guatemala · Haïti · Honduras · Jamaica · Mexico · Nicaragua · Panama · Saint Kitts en Nevis · Saint Lucia · Saint Vincent en de Grenadines · Trinidad en Tobago · Verenigde Staten |
Why are we here?
All text is available under the terms of the GNU Free Documentation License
This page is cache of Wikipedia. History